hoạt lực
Định nghĩa
- Danh từ:
- Khả năng tác động sinh học, đặc biệt là khả năng chữa bệnh của một chất (thường là hoạt chất) đối với cơ thể sống. Đây là thuật ngữ chuyên môn, thường dùng trong dược học, y học và sinh học.
- (Từ cũ) Sức sống, sinh lực. Nghĩa này ít dùng trong văn phong hiện đại.
Ví dụ sử dụng
Danh từ (nghĩa chuyên môn):
- Các nhà nghiên cứu đang đo lường hoạt lực của loại kháng sinh mới.
- Hoạt lực của vắc-xin phải đạt tiêu chuẩn trước khi được đưa vào sử dụng.
- Thuốc này có hoạt lực mạnh, cần sử dụng đúng liều lượng.
Danh từ (nghĩa cũ):
- Con người ấy tràn đầy hoạt lực và nhiệt huyết. (Cách dùng này hiện nay ít phổ biến).
Các cách sử dụng nâng cao
"Hoạt lực sinh học": khả năng gây ra một tác động sinh học cụ thể của một chất khi nó tương tác với cơ thể.
- Cần thử nghiệm để xác định hoạt lực sinh học của hợp chất mới phát hiện.
"Hoạt lực dược lực học": mức độ tác dụng dược lý của một loại thuốc.
- Báo cáo phải nêu rõ hoạt lực dược lực học so với thuốc chuẩn.
Biến thể và từ liên quan
Hoạt chất (danh từ): chất có tác dụng sinh học chính trong một chế phẩm (ví dụ: trong thuốc).
- Paracetamol là hoạt chất giảm đau trong nhiều loại thuốc.
Hoạt tính (danh từ): tính chất hoạt động, khả năng tác dụng (thường dùng rộng hơn, có thể trong hóa học, sinh học).
- Hoạt tính xúc tác; Hoạt tính kháng khuẩn.
Từ đồng nghĩa
- Hiệu lực (danh từ): sức mạnh, tác dụng có hiệu quả (có thể dùng trong các ngữ cảnh rộng hơn, không chỉ sinh học).
- Tác dụng dược lý (cụm danh từ): tác dụng của thuốc (nghĩa hẹp và cụ thể hơn).
Từ trái nghĩa
- Bất hoạt (tính từ): trạng thái mất đi hoạt tính, không còn tác dụng.
- Thuốc đã quá hạn có thể bị bất hoạt.
Lưu ý sử dụng
- Hoạt lực chủ yếu là thuật ngữ khoa học, dùng trong các văn bản chuyên ngành y dược, sinh học. Trong đời sống hàng ngày, người ta ít dùng từ này.
- Nghĩa cũ chỉ "sức sống" gần như không còn được sử dụng. Để diễn đạt ý đó, có thể dùng các từ như sinh lực, năng lượng, sức sống.
-
(y) Khả năng chữa bệnh của một chất đối với cơ thể sống (X. Hoạt chất).
